Zmiany wprowadzone przepisami ustawy z dnia 29 października 2010 r. o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 226, poz.1476) dotyczą m.in. dostosowania do klasyfikacji obecnie obowiązującej w statystyce publicznej przepisów wykorzystujących odwołania do klasyfikacji statystycznej.

Przyjmuje się, iż celem tych zmian jest przede wszystkim uwzględnienie w przepisach ustawy o VAT oraz załącznikach do tej ustawy, jak również aktach wykonawczych do niej wydanych, nomenklatury oraz symboli statystycznych Polskiej Klasyfikacji Wyrobów i Usług (PKWiU) z 2008 r.

Uzasadnieniem takiego rozwiązania jest stanowisko, iż zmiany te pozwolą podatnikom VAT na prowadzenie jednolitych zasad ewidencji zarówno dla potrzeb podatku od towarów i usług, jak i w sprawozdawczości statystycznej.

Przy konstruowaniu nowych przepisów, a w szczególności załączników do ustawy zawierających wykazy towarów i usług w oparciu o PKWiU z 2008 r. specjaliści podkreślają, iż zakres przedmiotowy tych regulacji nie powinien, co do zasady, ulec zmianie.

Nie mniej jednak nadmieniają, iż w związku z odmienną metodologią, na której oparta jest klasyfikacja towarów i usług w PKWiU z 1997 r. i PKWiU z 2008 r., a także w związku ze zmianami merytorycznymi wprowadzonymi w trakcie prac legislacyjnych w Parlamencie nad tą ustawą, mogą wystąpić niewielkie różnice w obszarach zastosowania preferencyjnych stawek VAT (dodatkowo różnice te będą wynikać z wprowadzonej nowej stawki podatku w wysokości 5 %, likwidacji dotychczasowej 3 % stawki podatku i przeniesienia części podstawowych artykułów żywnościowych ze stawki 7 % na 5 %).

Jako przykład podaje się nowy załączniku nr 3 do ustawy, zawierający wykaz towarów i usług opodatkowanych stawką podatku w wysokości 7 % (od 1 stycznia 2011 r. stawką 8 %), doprecyzowane zostało również pojęcie „świeże” w odniesieniu do pieczywa oraz ciastek i wyrobów ciastkarskich.

Od 1 stycznia 2011 r. zgodnie z brzmieniem poz. 31 i 32 w/w załącznika obniżoną stawkę podatku stosuje się do dostaw:

- pieczywa świeżego, którego data minimalnej trwałości oznaczona zgodnie z odrębnymi przepisami nie przekracza 14 dni, a w przypadku oznaczania tych towarów zgodnie z odrębnymi przepisami wyłącznie terminem przydatności do spożycia, termin ten również nie przekracza 14 dni,

- wyrobów ciastkarskich i ciastek, świeżych, których data minimalnej trwałości oznaczona zgodnie z odrębnymi przepisami nie przekracza 14 dni, a w przypadku oznaczania tych towarów zgodnie z odrębnymi przepisami wyłącznie terminem przydatności do spożycia, termin ten również nie przekracza 14 dni.

Podkreśla się przy tym jednak, że ww. wyroby ciastkarskie i ciastka od 1 stycznia 2011 r. opodatkowane są stawką w wysokości 8 %, natomiast pieczywo, o którym mowa wyżej, jak również pieczywo chrupkie oraz tosty z chleba i podobne tosty (PKWiU ex 10.72.11.0), a także chleb przaśny (maca) i bułka tarta (PKWiU ex 10.72.19.0) w związku ze zmianami wprowadzonymi w/w ustawą z dnia 26 listopada 2010 r. o zmianie niektórych ustaw związanych z realizacją ustawy budżetowej podlega opodatkowaniu stawką w wysokości 5 %. 

Operacja „przełożenia” stosowanej dotychczas do celów podatkowych klasyfikacji statystycznej na symbole i nazwy stosowane w PKWiU z 2008 r. dotyczyła również przepisów wykonawczych do ustawy o VAT – m.in. w/w rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 22 grudnia 2010 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług.

Dodatkowo zwracana jest uwaga na fakt, że w celu uproszczenia przepisów i nadania regulacjom bardziej komplementarnego charakteru, niektóre pozycje towarów, które do końca 2010 r. były opodatkowane stawką podatku w wysokości 7 % na podstawie przepisów rozporządzenia, zostały przeniesione do w/w załącznika nr 3 do ustawy.

Dotyczy to następujących towarów:

- daktyle, figi, banany, orzechy kokosowe, orzechy brazylijskie, orzechy nerkowca, owoce awokado, ananasy, smaczeliny, mango, guawy, papaje, owoce cytrusowe, owoce kiwi oraz pozostałe owoce południowe,

- migdały, kasztany jadalne, orzeszki pistacjowe, pozostałe orzechy oraz orzeszki ziemne.

Do załącznika nr 3 przeniesiono również z w/w rozporządzenia produkty lecznicze dopuszczone do obrotu na terytorium kraju, które uzyskały pozwolenie wydane przez Radę Unii Europejskiej lub Komisję Europejską. Jednocześnie zastosowano nowe kryterium w odniesieniu do innych produktów leczniczych dopuszczonych do obrotu na terytorium Polski, zgodnie z przepisami Prawa farmaceutycznego - dla zastosowania stawki obniżonej zrezygnowano z warunku wpisania ich do Rejestru Produktów Leczniczych.

Wskazuje się również, iż w załączniku nr 3 nie ujęto niektórych pozycji dotyczących wyrobów sztuki ludowej oraz rękodzieła i rzemiosła ludowego i artystycznego posiadających atest Krajowej Komisji Artystycznej i Etnograficznej. Dotyczy to pozycji, którym przypisano grupowania, które nie występowały w PKWiU. W praktyce były to pozycje „martwe”, bowiem nie obejmowały żadnych towarów wymienionych przy tej grupie PKWiU w załączniku do ustawy.

Od dnia 1 stycznia 2011 r. obowiązuje także nowa definicja towaru (por. art. 2 pkt 6 ustawy o VAT), w której nie ma odwołania do klasyfikacji statystycznych. Pod pojęciem towaru rozumie się rzeczy oraz ich części, a także wszelkie postacie energii.

Dodatkowo wprowadzony został nowy przepis art. 5a ustawy o VAT ustanawiający zasadę, że dla identyfikacji towarów oraz przy określaniu zakresu świadczonych usług, stosuje się klasyfikacje statystyczne, jeżeli przepisy o podatku od towarów i usług w tym zakresie powołują symbole statystyczne.