Powszechny spis ludności i mieszkań w 2011r. (NSP 2011), który rozpoczął się 1 kwietnia 2011r. jest pierwszym spisem powszechnym od czasu, kiedy Rzeczpospolita Polska stała się państwem członkowskim Unii Europejskiej.

W wyniku przystąpienia do Unii Europejskiej na Polskę nałożono szereg zobowiązań, m.in. konieczność dostarczenia informacji z dziedziny demograficzno–społecznej oraz społeczno–ekonomicznej, w zakresie i terminach określonych przez Komisję Europejską.

Spis powszechny jest spisem, który dostarcza szczegółowych informacji o liczbie ludności, jej terytorialnym rozmieszczeniu, strukturze demograficzno–społecznej i zawodowej, a także o społeczno–ekonomicznej charakterystyce gospodarstw domowych i rodzin oraz o ich zasobach i warunkach mieszkaniowych na wszystkich szczeblach podziału terytorialnego kraju: ogólnokrajowym, regionalnym i lokalnym.

Właściwy spis ruszył 1 kwietnia i potrwa do 30 czerwca 2011 roku. W tym czasie zostaną wykorzystane trzy metody zbierania danych:

a) samospis internetowy, polegający na zaakceptowaniu lub korekcie danych pobranych z systemów administracji publicznej w dniach od 1 kwietnia do 16 czerwca;

b) wywiad telefoniczny prowadzony przez ankieterów w dniach od 8 kwietnia do 30 czerwca;

c) wywiad bezpośredni prowadzony przez rachmistrzów spisowych w dniach od 8 kwietnia do 30 czerwca.

Dane będą zbierane na dwa sposoby: w badaniu reprezentacyjnym i w badaniu pełnym. Oznacza to, że badanie reprezentacyjne będzie składać się z 60-100 pytań i obejmie około 20 procent losowo wybranych mieszkańców naszego kraju. Taka poszerzona ankieta będzie prowadzona poprzez internet i za pośrednictwem rachmistrzów.

Badanie pełne natomiast obejmie tylko 16 pytań zadawanych zarówno przez internet, telefon, jak i przez rachmistrzów. Uczestnictwo w spisie internetowym i wywiadzie telefonicznym będzie dla nas dobrowolne. Należy jednak pamiętać, że wobec rachmistrza spisowego nie będziemy mogli odmówić udzielenia informacji, gdyż w taki wypadku będziemy mogli  zostać ukarani grzywną. Grozi ona również za podanie nieprawdziwych danych, z tym że oprócz grzywny możemy też trafić do więzienia na okres do 2 lat.

Jeśli chcemy spisać się samemu wystarczy, że zalogujemy się w tym czasie na stronie internetowej GUS. Na uzupełnienie wszystkich odpowiedzi będziemy mieli 14 dni od pierwszego logowania. Prócz wersji on-line , będzie też można pobrać wersję off-line, którą po wypełnieniu powinniśmy przekazać do biura spisowego w naszej gminie.

W celu wykorzystania możliwości spisu przez internet, należy wejść na stronę internetową: www.stat.gov.pl lub www.spis.gov.pl

Po wybraniu zakładki formularz elektroniczny, kolejnym krokiem jest identyfikacja - podajemy PESEL oraz NIP, a jeśli nie posiadamy NIP, system poprosi o podanie miejsca urodzenia i nazwiska panieńskiego matki. W taki sposób otrzymamy login i hasło, które będą ważne przez dwa tygodnie od momentu pierwszego zalogowania. W tym czasie wystarczy zalogować się do systemu i wypełnić formularz spisowy. W przypadku zapomnienia hasła istnieje możliwość skontaktować się z call center, pod numerem 0 800 800 800.

W ramach spisu zostaną zebrane dane obejmujące m.in.: charakterystykę terytorialną, demograficzną, ekonomiczną i edukacyjną, a także migracje wewnętrzne i zagraniczne oraz charakterystykę etniczno-kulturową, ale też wzajemne relacje członków gospodarstwa domowego, rodziny, charakterystykę mieszkań i budynków.

Tegoroczny spis powszechny będzie pierwszym, w którym oprócz tradycyjnej metody wywiadu bezpośredniego zostanie na większą skalę wykorzystany system teleinformatyczny, co pomoże obniżyć jego koszty. Poprzedni spis powszechny, który miał miejsce w 2002 roku kosztował 660 mln złotych. Według niego Polska miała wówczas ponad 38,2 milionów mieszkańców z czego blisko pół miliona zadeklarowało narodowość inną niż polska. Koszt obecnego spisu powszechnego ma zamknąć się w sumie około 500 mln złotych.

Aktualne ustalenia ONZ i Unii Europejskiej obligują nas do przeprowadzania spisu przynajmniej raz na 10 lat.